Bu alandaki rehberler
Bilişim suçu neyi ifade eder?
Bir bilişim sistemine izinsiz erişim ile sistemi araç olarak kullanıp dolandırıcılık yapmak farklı fiillerdir. Türk Ceza Kanunu’nda sisteme girme, sistemi engelleme veya bozma, verileri yok etme ya da değiştirme ve banka/kredi kartlarıyla ilgili düzenlemeler bulunur. Olayın hangi maddeye girdiği yalnız “internet kullanıldı” denilerek belirlenemez.
Erişim yetkisinin kapsamı, yapılan işlem, ortaya çıkan sonuç ve kişinin kastı birlikte incelenir. Bir işyerindeki eski şifrenin teknik olarak çalışması, işten ayrılan kişinin o sisteme erişmeye hâlâ yetkili olduğunu göstermeyebilir.
Sistem ve veri müdahalesi
Sistemin çalışmasını kesmek, verileri değiştirmek veya erişilemez hale getirmek farklı teknik sonuçlar yaratır. Hukuki değerlendirme için hangi sistemin, hangi tarihte ve hangi eylemle etkilendiği açıklanmalıdır. Kullanıcı şikâyeti ile teknik olay kaydı birbirine bağlanır.
Yedekler, yetki kayıtları, loglar ve olay raporları korunmalıdır. Olayı araştırırken şüpheli sisteme yetkisiz müdahale edilmemeli; teknik inceleme meşru yetki sınırında yürütülmelidir. Saldırıyı deneme amacıyla tekrarlamak yeni zarar oluşturabilir.
Kart ve kimlik bilgilerinin kullanılması
Başkasına ait kartla işlem yapılması, sahte kart üretimi iddiası veya kimlik bilgileriyle hesap açılması aynı somut delilleri gerektirmez. Kart sahibinin rızası ve işlemi kimin gerçekleştirdiği önemlidir. Bankadan gelen onay mesajı ile işlemin fiilî kullanıcısı ayrı araştırılır.
Kimlik fotokopisinin ele geçmesi halinde açılan hesapların ve başvuruların araştırılması gerekebilir. Mağdurun kendi hesabından ödeme yapmasıyla hesabına dışarıdan erişilip para çıkarılması arasında da hukuki nitelendirme farkı bulunabilir.
IP, HTS ve log kayıtlarının sınırları
IP adresi internet bağlantısına ilişkin bir izdir; belirli bir işlemi yapan insanı doğrudan ve her durumda göstermez. Paylaşımlı bağlantı, zaman eşleştirmesi, port verisi ve cihaz kayıtları önem kazanabilir. HTS ise genel olarak iletişim trafik verileriyle ilgilidir; her görüşmenin içeriğinin bulunduğu bir metin kaydı değildir.
Log kaydı bir sistemin tuttuğu olay günlüğüdür. Hangi sistemden alındığı, saat dilimi, bütünlüğü ve kullanıcı eşleştirme yöntemi bilinmeden tek satırdan sonuç çıkarılmamalıdır. Teknik bulgu, dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirilir.
Soruşturma, bilirkişi ve yargılama
Soruşturmada hesap ve cihaz kayıtları toplanabilir, dijital materyaller incelenebilir ve uzman raporu alınabilir. Müdafi, erişilebilen dosya kapsamında isnat edilen fiilin hangi delile dayandığını araştırır. Raporun açıklamadığı bağlantılar için somut soru ve ek inceleme talebi hazırlanabilir.
Mahkemede suçun unsurları, delillerin hukuka uygunluğu ve kişiye aidiyeti değerlendirilir. Bir raporun teknik dili güçlü görünse bile eksik veri veya yanlış zaman eşleştirmesi bulunabilir. Sonucu önceden garanti etmek yerine bulguların doğrulanabilirliğine odaklanmak gerekir.
BELGE HAZIRLIĞI
Hangi deliller önemli?
- Erişim ve yetki kayıtları
- Olay tarihindeki sistem logları
- Banka işlem ve cihaz eşleştirmeleri
- Adli bilişim raporu ve ekleri
Sık yapılan hatalar
- IP adresini doğrudan fail kimliği saymak
- Teknik olarak çalışan şifreyi hukuki izin sanmak
- İnceleme öncesi cihazı sıfırlamak
Sık sorulan sorular
Hukuki çerçeve ve kaynaklar
Türk Ceza Kanunu — Adalet Bakanlığı ↗Ceza Muhakemesi Kanunu — TBMM ↗Başvuru tarihinde güncel metin, karar ve görevli merci ayrıca kontrol edilmelidir. Eski kanun veya karar örnekleri somut dosyaya doğrudan uygulanmaz.